Allergie

Dermatoloog Freddy Hamerlinck behandelt vooral mensen met donkere huid

‘Met gewone dingen kun je eigenlijk heel veel doen’
Een afspraak is snel gemaakt dat verbaast me. Ik ga op bezoek bij Freddy Hamerlinck, dermatoloog en als enige gespecialiseerd in de behandeling van de gepigmenteerde huid. Naar zijn uiterst drukke praktijk komen patiënten uit het hele land, letterlijk van Groningen tot Maastricht. Al snel blijkt dat ik gewoon geluk heb gehad, op vrijdag is de praktijk eigenlijk gesloten, maar vanwege de drukte toch ook een beetje geopend. Er worden wel patiënten behandeld en ik kan er even tussen geschoven worden.

Ik word hartelijk ontvangen in de eenvoudige benedenwoning in Amsterdam Zuidoost, die als praktijk dient. Freddy Hamerlinck blijkt een gedreven arts een boeiende verteller: ’Ik heb ontdekt dat de donkere huid door veel artsen en dermatologen verkeerd behandeld wordt.’ Hamerlinck legt me uit dat bij mensen met en donkere huid ( hij spreekt liever over een gepigmenteerde huid, want er is een enorme variatie in kleuren van geel naar heel donkerbruin en alles daar tussenin.) meer huidproblemen voorkomen dan bij mensen met een blanke huid. Dat is geheel wat ik zou verwachten. Ik moet toegeven dat het op niets is gebaseerd, maar ik kijk toch met enige jaloezie naar een gepigmenteerde huid. Die ziet er vaak mooier en sterker uit dan mijn eigen huid, waarop ik toch meestal wel plekken en verkleuringen zie, ook als het goed gaat.
‘Nee’, zegt Hamerlinck, ‘mensen met een gekleurde huid hebben ongeveer twee keer zoveel last van eczeem als mensen met een witte huid. Ik zie in mijn praktijk veel kinderen. En wat de oorzaak is? Dat ben ik nog aan het onderzoeken, maar twee dingen springen er wel uit.
Ten eerste zie je bij veel kinderen de klachten verdwijnen als ze bijvoorbeeld voor familiebezoek naar Suriname gaan. Soms is het zo extreem dat de klachten weer beginnen als ze terug op Schiphol zijn.Vooral kinderen hebben daar last van en ik denk dat iets te maken heeft met luchtverontreiniging. Sommige gassen slaan neer op de grond en omdat kinderen klein zijn komen ze daarmee in contact. Het komt dan ook voor dat ze, als ze groter worden, er letterlijk overheen groeien.’

Juiste behandeling
Een tweede probleem blijkt de behandeling te zijn. Mensen met een gepigmenteerde huid verliezen veel vocht via de huid (en niet via zweetklieren zoals mensen met een blanke huid), die dan vervolgens uitdroogt. Veel artsen schrijven, als ze dat zien een vette zalf –bijvoorbeeld vaseline -  voor. Dit blijkt dan een averechts effect te hebben: de huid wordt daardoor afgesloten en kan zijn vocht niet meer op een natuurlijke manier kwijt en raakt geïrriteerd. Een droge huid blijkt de kern van het probleem te zijn, maar de behandeling moet op een andere manier plaats vinden. Hamerlinck heeft goede ervaringen met een combinatie van Cremor Cetomacrogolis – een klassieker in de wereld van de dermatologie – en 5% walschot (een synthetisch middel dat een vervanging vormt voor het vet van de potvis).
Hij benadrukt wel dat er nog veel onderzocht moet worden. Tijdens het gesprek noemt hij diverse onderzoeken van de universiteiten van Amsterdam en Utrecht waaraan hij meewerkt.

De combinatie van Cremor Cetomacrogolis/walschot is een voorbeeld van de manier waarop Freddy Hamerlinck de gepigmenteerde huid behandeld. Op de vraag hoe hij op dit specialisme is gekomen, lacht hij breed: ‘Dat is eigenlijk volkomen toevallig!’
Hamerlinck groeide op in West Vlaanderen en ging na een studie scheikunde lesgeven in de Democratische Republiek Congo.
Op een gegeven moment wilde hij wel weer terug naar Europa en solliciteerde naar een baan als hoofd van een laboratorium van de Universiteit van Amsterdam. Hij werd aangenomen en heeft daar zeven jaar immuno-dermatologisch onderzoek ondersteund en uitgevoerd.
Na zeven jaar vond hij dat wel genoeg en vertelde hij aan de hoogleraar, prof. Dr. R.H Cormane, die aan het hoofd stond van het onderzoek dat in dat laboratorium werd uitgevoerd, dat hij ook wel dermatoloog wilde worden ‘Dan moet je eerst geneeskunde studeren’, legde de hoogleraar uit, ‘en ik houd een plaatsje voor je vrij op de opleiding dermatologie .’
Zo gezegd zo gedaan.Na de specialisatie tot dermatoloog begon Hamerlinck aan een promotieonderzoek. Dat leidde tot een heel interessante vondst op het gebied van de behandeling van lepra.

Patiënten uit Amsterdam –Zuidoost
Om de kosten te verdienen opende hij eind jaren ’80 een praktijk in Amsterdam.Dat kon toen allemaal gewoon. Hij huurde een eenvoudige woning en had de bedoeling daar een aantal dagdelen per week praktijk te houden als dermatoloog. Op de tijden dat de praktijk gesloten was, kon hij dan gewoon met de fiets naar het laboratorium van de Universiteit van Amsterdam. Het liep allemaal anders, waarschijnlijk omdat hij voor de vestiging van zijn praktijk koos voor Amsterdam-Zuidoost, de Bijlmer. Dat was ook in die tijd al een smeltkroes van mensen uit allerlei landen en culturen, onder wie veel mensen met een gepigmenteerde huid. Zo kwam hij in contact met de dermatologie van de gepigmenteerde huid. De praktijk liep enorm goed, eigenlijk werd het steeds maar drukker. Hamerlinck ontvangt momenteel vaak zestig patiënten per dag. Het is begrijpelijk dat er weinig tijd overbleef voor zij proefschrift: hij heeft er negen jaar over gedaan om te promoveren.
Veel van de kennis die Hamerlinck opdeed over de gepigmenteerde huid is dus gebaseerd op ervaringskennis en daarna verder uitgewerkt met wetenschappelijk onderzoek. Maar zijn verblijf in Congo heeft hem daarvoor ook veel kennis en inzichten aangereikt. In het voorgaande kwam al het uitdrogen van de huid door zweten aan de orde. Hamerlinck geeft meer voorbeelden van verkeerde diagnoses van ziekten bij de gepigmenteerde huid: bij kroeshaar wordt schimmelinfectie over het hoofd gezien, met het gevolg dat een volkomen verkeerd geneesmiddel wordt voorgeschreven.Ook zijn er nogal wat artsen in Nederland die lepra niet herkennen. Dat is wel verklaarbaar omdat ze hier vrijwel nooit met die ziekte worden geconfronteerd.

Andere reactie
Patiënten met een gepigmenteerde huid blijken vaak anders te reageren op problemen met de huid dan de blanke Nederlandse patiënt. Hamerlinck had een patiënt die enorm veel last had van acne. De behandeling liep zeer goed, de acne verdween maar daarvoor in de plaats kwamen aanvankelijk zwarte plekken. De patiënt reageerde geschokt op de zwarte plekken en zei dat ze de straat niet meer op durfde. ‘Daar moet je dus rekening mee houden’, zegt Hamerlinck,’ je moet dus ook vanwege de culturele kant, goed kijken hoe mensen hun probleem met de huid beleven. Patiënten uit sommige gebieden die een of meer witte vlekken op hun huid krijgen, willen eerst zeker weten dat het geen lepra is. Elke vlek is een onderzoek waard.
Dat moet je dus snel onderzoeken (en uitsluiten) en dan zijn die patiënten enorm opgelucht.

Hamerlinck heeft dus een gespecialiseerde praktijk opgebouwd en inmiddels veel kennis opgedaan over de behandeling van de gepigmenteerde huid.Er moet nog veel onderzocht worden (hydrofobe crèmes*  blijken bijvoorbeeld beter te werken dan  hydrofiele crèmes** , maar de verklaring daarvoor is nog niet duidelijk), maar er is ontegenzeggelijk veel vooruitgang geboekt. De patiënten weten hem te vinden, vanuit het hele land, niet zelden via mond-tot-mond reclame.Toch heeft hij ook zijn zorgen. Lastig vindt hij het beleid van overheid en zorgverzekeraars.Hij wil eigenlijk hele gewone en goedkope geneesmiddelen voorschrijven. De klassieker Cetomacrogolis is heel goedkoop, maar dat wordt vaak niet meer vergoed. Nieuwe dure middelen als de zogenoemde topicale immuunmodulatoren  vaak wel, maar die kunnen naar zijn ervaring irriteren bij een gipegmenteerde huid. Het wordt dus vaak lastig om voor de patiënten de zalven te krijgen die hij nodig acht. Sommige apothekers vinden het kennelijk lastig om zalven te maken, ze verkopen liever een kant-en-klare tube waaraan ze ook nog veel verdienen. Het lijkt wel alsof er weinig belangstelling is voor deze bevolkingsgroepen en de behandeling van de huid: ‘Het is maar een minderheidsgroep en misschien is het niet spectaculair genoeg: met eenvoudige dingen kun je al veel goeds doen.’
Misschien veranderd dat nog: Hamerlinck is druk bezig met de opname van enkele tv-voorlichtingsfilmpjes. Daarmee hoopt hij meer aandacht te krijgen voor ins en outs van de behandeling van de patiënten met de gepigmenteerde huid.
Binnenkort vertrekt de dermatoloog voor een korte reis naar Suriname, deels om onderzoek te doen, deels als vakantie om ook eens even uit te rusten van zijn enorm drukke praktijk.

Dirk van der Veen

* Hydrofobe crèmes bevatten meer vet/olie dan water.
** Hydrofiele crèmes bevatten meer water dat vet/olie.